Kunst
|
Veeneiken I en II
In 2013 is het project Ruimte voor de Rivier gestart met het uitgraven van de geulen langs de IJssel bij Zwolle. Tijdens het uitgraven van de geulen kwamen oude eiken tevoorschijn die 2000 jaar lang geconserveerd zijn gebleven onder een laag veen. Beeldend kunstenaar Wilma Wilbrink vond deze bomen zo interessant dat zij een groot aantal bomen heeft bewaard. Meer dan de helft van deze bewaarde veeneiken hebben meegedaan aan het onderzoek van prof. dr. Esther Jansma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Jansma heeft aan de hand van het groeipatroon van de eiken onderzoek gedaan naar de overstromingen in het eerste millennium van onze jaartelling. Het onderzoek is in september 2020 gepubliceerd.1 Door dit wetenschappelijk onderzoek is Wilbrink zich opnieuw bewust van de cultureel historische waarde van deze veeneiken en wist ze waarom ze de verzaagde stukken en planken van de bomen zorgvuldig genummerd en opgeslagen heeft. Zodat het materiaal duurzaam ingezet kan worden en tijd, historie en toekomst blijvend zullen samenvallen. Wilbrink maakt gebruik van data rondom de groei van de veeneiken. Deze gegevens zijn aan haar verstrekt door prof. dr. Esther Jansma. De keycodes van Jansma worden vervolgd door de W en nummering van Wilbrink. In 2023 is tijdens de internationale kunstroute van stichting IJsselbiënnale het meerjarenproject Veeneiken gelanceerd. Bij Veeneiken I zijn de 2000 jaar oude eiken teruggebracht naar hun vindplek (het veen), drijvend op de geulen naast de IJssel. In kunstwerk Veeneiken II krijgt Veeneik Z1800040W05 de hoofdrol. Zowel de stronk als de NAP meter/ladder zijn van deze zelfde boom; beide uit het jaar 49 na Chr. De jongste gedateerde ring is 220 na Chr. Dus deze boom, die bijna 2000 jaar geleden is ontkiemd, is bijna 200 jaar oud geworden. In Veeneiken II legt Wilbrink het accent op klimaatverandering, haar zorgen over ons klimaat en evt. heftige overstromingen linken rechtstreeks aan het onderzoek van prof.dr. Esther Jansma naar de overstromingen in het eerste millennium. Een van de jaarringen, die genoemd wordt in dit onderzoek bij de gemeten sterkste overstromingseffecten, is jaarring 49 na Chr.2 Het zou dus kunnen zijn dat deze boom ontkiemd is in zeer slechte omstandigheden. De NAP meter van 4 meter hoog legt het accent op de te meten mogelijke overstromingen. In de app van Rijkswaterstaat ‘overstroom ik.nl’3 kan een postcode ingevoerd worden en vervolgens wordt vermeld hoe hoog het water bij een overstroming maximaal zal komen. De locaties van de Fundatie in Zwolle en Heino zullen volgens deze app niet veel overstromen, resp. 1 en 0,5 meter. Maar kijk je naar de locatie van bv. Hogeschool Windesheim, op relatief korte afstand van beide musea, dan stijgt daar het water tot maximaal 4 meter. In Veeneiken II laat Wilbrink niet alleen haar zorgen zien over klimaatverandering en overstromingen. De ladder zint niet alleen op escapisme/ willen vluchten uit mogelijke rampen, maar wil ook een teken van hoop/houvast geven, mogelijke oplossingen voor de toekomst. Gedachtenspinsels die verder mogen reiken dan wij kunnen zien. De gegevens van de veeneiken die in het meerjarige Veeneiken project getoond worden zijn:
Veeneiken II is te zien van 24 april – 30 augustus in Museum de Fundatie, locatie kasteel het Nijenhuis in Heino.
Fotografie Gert Oudenampsen, Kasper Veenstra en Margreet Vloon
2. Figuur 7 en tabel 2
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||